Tiếng Việt
English
中文
日本語
한국어
Khi chi phí năng lượng và yêu cầu giảm phát thải ngày càng tác động đến hoạt động sản xuất, chuyển đổi xanh đang trở thành một phần trong chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp cơ khí. Từ điện mặt trời, mô hình mua bán điện đến số hóa quản lý năng lượng, bài toán đặt ra là lựa chọn giải pháp phù hợp để vừa kiểm soát chi phí, vừa nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ngày 15/10/2026, hội thảo “Năng lượng sạch – Động lực cho ngành Cơ khí Việt Nam: Từ tối ưu chi phí đến nâng cao năng lực cạnh tranh” diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam, Đông Anh, Hà Nội. Chương trình do Ban tổ chức triển lãm MTA phối hợp với Tổng hội Cơ khí Việt Nam tổ chức, tập trung vào mối liên hệ giữa chuyển dịch năng lượng, hiệu quả sản xuất và khả năng đáp ứng những yêu cầu mới của thị trường.
Từ chi phí năng lượng đến năng lực tự chủ sản xuất
Phát biểu khai mạc hội thảo, nhấn mạnh vai trò nền tảng của ngành cơ khí đối với tiến trình công nghiệp hóa. Theo ông, năng lượng sạch đang trở thành một yếu tố quan trọng đối với sức cạnh tranh của doanh nghiệp, từ việc ứng dụng điện mặt trời trong nhà xưởng đến số hóa quản lý năng lượng và phát triển thiết bị phục vụ ngành sản xuất năng lượng.
Góc nhìn này cho thấy chuyển đổi năng lượng không nên được xem là một khoản đầu tư độc lập với hoạt động sản xuất. Hiệu quả của quá trình chuyển đổi cần được đánh giá thông qua khả năng giảm tiêu hao năng lượng, cải thiện hiệu suất vận hành và duy trì chất lượng sản phẩm với chi phí hợp lý.
Đối với các nhà máy cơ khí, mức tiêu thụ điện phụ thuộc vào đặc điểm dây chuyền, thời gian vận hành và loại thiết bị sử dụng. Vì vậy, trước khi đầu tư hệ thống năng lượng mới, doanh nghiệp cần xác định rõ nhu cầu phụ tải, nhận diện những khâu tiêu hao lớn và đánh giá khả năng tích hợp với hạ tầng hiện hữu.
Các giải pháp như điện mặt trời mái nhà, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) và công nghệ giám sát tiêu thụ điện có thể được cân nhắc tùy điều kiện thực tế. Khi kết hợp với số hóa dữ liệu vận hành, doanh nghiệp có thể xác định thời điểm sử dụng điện, theo dõi hiệu suất thiết bị và xây dựng kế hoạch cải tiến dựa trên dữ liệu thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm.
Một điểm đáng chú ý là tối ưu năng lượng cần đi cùng đầu tư công nghệ và con người. Tiết kiệm điện có thể giúp giảm chi phí đầu vào, nhưng lợi thế cạnh tranh bền vững còn phụ thuộc vào năng suất, chất lượng, trình độ vận hành và khả năng làm chủ công nghệ của doanh nghiệp.
Mô hình đầu tư và tiêu chuẩn xanh định hình lợi thế cạnh tranh
Bên cạnh yêu cầu kỹ thuật, nguồn vốn là một trong những yếu tố quyết định tốc độ chuyển đổi năng lượng. Tại hội thảo, ông Phạm Trí Cường – Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Kỹ thuật Power Tech, giới thiệu giải pháp điện mặt trời cho doanh nghiệp sản xuất theo hướng hạn chế vốn đầu tư ban đầu. Trong đó, mô hình hợp đồng mua bán điện (PPA) mở ra phương án để doanh nghiệp tiếp cận nguồn điện sạch mà không phải tự đầu tư toàn bộ hệ thống.
Cách tiếp cận này có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp cơ khí cần dành nguồn lực cho máy móc, dây chuyền và hoạt động nghiên cứu, phát triển sản phẩm. Tuy nhiên, việc lựa chọn mô hình đầu tư vẫn cần dựa trên hợp đồng cụ thể, giá điện, thời hạn hợp tác, điều kiện vận hành và hiệu quả kinh tế dự kiến. Không có một phương án chung phù hợp cho mọi nhà máy.
Ở chiều cạnh thị trường, yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), cùng những quy định liên quan đến phát thải carbon, đang khiến dữ liệu năng lượng trở thành một phần quan trọng trong quản trị chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp không chỉ cần sản xuất đúng chất lượng, đúng tiến độ và có giá thành cạnh tranh, mà còn phải từng bước chứng minh khả năng quản lý tiêu hao tài nguyên và kiểm soát tác động môi trường.
Đối với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, việc đáp ứng các yêu cầu này có thể tạo thêm cơ hội hợp tác với các tập đoàn sản xuất lớn. Ngược lại, nếu chậm xây dựng hệ thống dữ liệu và cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng, doanh nghiệp có nguy cơ gặp khó khăn khi đối tác nâng cao tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp.
Từ góc độ hệ sinh thái công nghệ, đây cũng là lĩnh vực có tiềm năng kết nối giữa doanh nghiệp cơ khí, đơn vị cung cấp giải pháp năng lượng, nhà phát triển công nghệ tự động hóa và các tổ chức nghiên cứu. Sự phối hợp này có thể thúc đẩy những giải pháp tích hợp, trong đó quản lý năng lượng gắn với điều hành sản xuất, kiểm soát chất lượng và tối ưu hiệu suất thiết bị.
Với HASEMI, câu chuyện chuyển đổi năng lượng đặt ra cơ hội kết nối các lĩnh vực công nghệ phục vụ sản xuất, từ tự động hóa và hệ thống giám sát đến các giải pháp quản trị dữ liệu. Khi được triển khai theo lộ trình phù hợp, năng lượng sạch không chỉ góp phần giảm áp lực chi phí mà còn hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp năng lực vận hành, đáp ứng tiêu chuẩn xanh và gia tăng khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Bài toán quan trọng không nằm ở việc đầu tư công nghệ mới bằng mọi giá, mà ở khả năng lựa chọn đúng giải pháp, đo lường được hiệu quả và gắn chuyển đổi năng lượng với chiến lược phát triển dài hạn. Đây sẽ là một trong những nền tảng để ngành cơ khí Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh trong giai đoạn sản xuất xanh và thông minh.
Nart Thái