IEC: Kết nối tri thức, quản lý và thực tiễn phát triển đô thị

Việc ra mắt Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc (IEC) mở thêm một đầu mối kết nối nghiên cứu, tư vấn chính sách, doanh nghiệp và hợp tác quốc tế, hướng tới giải quyết các bài toán phát triển đô thị từ góc nhìn liên ngành.

TP.Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển với yêu cầu ngày càng cao về năng suất, chất lượng hạ tầng, đô thị thông minh, mở rộng không gian kinh tế và hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh đó, những bài toán phát triển không còn nằm trong phạm vi của một ngành riêng lẻ, mà đòi hỏi sự kết hợp giữa kinh tế, quản lý, kiến trúc, văn hóa, công nghệ và dữ liệu.

Sự ra đời của Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc (IEC) được kỳ vọng tạo thêm một đầu mối kết nối các lĩnh vực này, đưa hoạt động nghiên cứu và tư vấn tiến gần hơn với nhu cầu thực tiễn của đô thị, doanh nghiệp và cộng đồng.

Từ nhu cầu phát triển đến một mô hình nghiên cứu liên ngành

Ngày 19/8/2026, Hội Khoa học Kinh tế và Quản lý TP.HCM (HASEM) tổ chức Hội nghị kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2/9 và Lễ ra mắt Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc.

Chương trình đồng thời đề cập tình hình kinh tế – xã hội 6 tháng đầu năm của TP.Hồ Chí Minh và định hướng xây dựng thành phố thông minh trong kỷ nguyên mới. Việc IEC được ra mắt trong khuôn khổ một chương trình bàn về kinh tế – xã hội và định hướng phát triển thành phố cho thấy hoạt động của Viện được đặt trong mối liên hệ với những yêu cầu phát triển rộng hơn.

Thực tế, TP.Hồ Chí Minh đang phải xử lý đồng thời nhiều bài toán: duy trì động lực tăng trưởng, nâng cao năng suất, phát triển hạ tầng, kiểm soát chi phí cho doanh nghiệp, mở rộng không gian phát triển và xây dựng các mô hình đô thị phù hợp với điều kiện mới.

Những vấn đề này có tính liên ngành rất rõ. Một dự án hạ tầng có thể đồng thời liên quan đến quy hoạch, tài chính, giao thông, môi trường và dữ liệu. Một khu đô thị mới đặt ra các yêu cầu về kiến trúc, dân cư, năng lượng, hạ tầng kỹ thuật, giao thông và chất lượng sống. Trong khi đó, chuyển đổi số lại khiến dữ liệu và năng lực phân tích ngày càng tham gia sâu hơn vào quá trình ra quyết định.

Vì vậy, thay vì tiếp cận từng vấn đề một cách tách biệt, nhu cầu đặt ra là hình thành những mô hình nghiên cứu có khả năng kết nối nhiều chuyên môn để cùng giải quyết một bài toán thực tế.

Đây cũng là không gian để IEC xác lập vai trò của mình.

IEC hướng đến vai trò cầu nối tri thức

Tại chương trình, TS. Trương Thị Minh Sâm – Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế và Quản lý TP.HCM (HASEM) công bố quyết định thành lập Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc (IEC).

Ban tổ chức đồng thời trao quyết định bổ nhiệm TS. Nguyễn Thanh Hiền giữ chức Viện trưởng và kiện toàn Hội đồng chuyên môn cùng các phòng, ban trực thuộc Viện.

Theo định hướng được công bố, IEC hướng tới vai trò cầu nối tri thức, nghiên cứu và tư vấn chính sách trong các lĩnh vực chuyên môn. Điểm đáng chú ý của mô hình này nằm ở tính liên ngành. Kinh tế, quản lý, văn hóa và kiến trúc vốn có hệ thống chuyên môn riêng, nhưng trong thực tiễn phát triển đô thị, chúng lại tác động qua lại một cách trực tiếp.

Quy hoạch không gian có thể ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư và chi phí logistics. Kiến trúc góp phần định hình chất lượng môi trường sống. Văn hóa tạo nên bản sắc cho không gian đô thị. Trong khi đó, quản lý và chính sách quyết định cách thức các nguồn lực được phân bổ và vận hành.

Do đó, giá trị của một tổ chức nghiên cứu liên ngành không đơn thuần nằm ở việc tập hợp nhiều chuyên gia thuộc các lĩnh vực khác nhau. Quan trọng hơn là khả năng chuyển các góc nhìn chuyên môn thành một cách tiếp cận thống nhất đối với bài toán phát triển.

Nếu được cụ thể hóa bằng các chương trình nghiên cứu chính sách, mô hình quy hoạch, giải pháp quản trị, tư vấn dự án hoặc các chương trình thử nghiệm, hoạt động của IEC có thể tạo ra cầu nối rõ hơn giữa tri thức và nhu cầu thực tế.

Viện – trường – doanh nghiệp: Từ ký kết đến dự án

Một nội dung đáng chú ý tại lễ ra mắt là IEC ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác với các trường đại học, hiệp hội và doanh nghiệp trong và ngoài nước. Đối với nghiên cứu ứng dụng, đây là một hướng kết nối quan trọng. Khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường nhiều khi không nằm ở việc thiếu ý tưởng, mà ở khả năng biến một kết quả nghiên cứu thành giải pháp có thể triển khai, đo lường và nhân rộng.

Trường đại học có thế mạnh về nghiên cứu và nguồn nhân lực. Doanh nghiệp hiểu nhu cầu thị trường cũng như điều kiện triển khai. Các tổ chức nghiên cứu có thể đóng vai trò kết nối tri thức, chuyên môn và tư vấn. Khi ba thành phần này được kết nối hiệu quả, những nghiên cứu về quy hoạch, quản trị, công nghệ hay kiến trúc có cơ hội được kiểm nghiệm trong thực tế thay vì dừng lại ở báo cáo.

Theo hướng đó, các MOU được ký tại sự kiện có thể được xem là bước khởi đầu cho những chương trình nghiên cứu và dự án cụ thể. Hiệu quả của hợp tác về sau sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển các cam kết ban đầu thành đầu việc, sản phẩm và kết quả có thể đánh giá.

Mở rộng không gian nghiên cứu ra quốc tế

Bên cạnh kết nối trong nước, IEC cũng đặt vấn đề mở rộng hợp tác quốc tế. Viện tiến hành ký hợp tác chiến lược với ông Han Jong Beum – Chủ tịch Liên đoàn Quốc tế Trao đổi Đa Văn hóa Châu Á (WFME) – Hàn Quốc, hướng tới tăng cường giao lưu và triển khai các dự án thực tiễn.

IEC đồng thời ký biên bản hợp tác chiến lược toàn diện với Công ty TNHH Lương thực MS Thiên Ngọc về xây dựng kiến trúc, quy hoạch và mở rộng đô thị hóa nông nghiệp tại Nigeria và một số quốc gia châu Phi, với diện tích được thông tin khoảng 1.000 ha.

Đây có thể trở thành không gian ứng dụng cho những lĩnh vực mà Viện theo đuổi. Tuy nhiên, các dự án quốc tế cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực nghiên cứu và khả năng thích ứng.

Đặc biệt, trong quy hoạch, kiến trúc và đô thị hóa nông nghiệp, một mô hình không thể đơn giản sao chép từ quốc gia này sang quốc gia khác. Điều kiện tự nhiên, cơ cấu kinh tế, dân cư, hạ tầng, văn hóa và hệ thống quản lý đều có thể khác biệt.

Vì vậy, giá trị của hợp tác quốc tế không chỉ nằm ở việc đưa một mô hình ra nước ngoài, mà còn ở khả năng trao đổi tri thức, điều chỉnh giải pháp theo bối cảnh và hình thành các mô hình có tính thích ứng.

Đồng thời, đây cũng là cơ hội để các nhóm nghiên cứu Việt Nam tiếp cận những bài toán mới, tích lũy kinh nghiệm và từng bước nâng cao năng lực triển khai các dự án quy mô lớn.

Kinh tế, kiến trúc và văn hóa trong cùng một bài toán phát triển

Một điểm tạo nên nét riêng trong định hướng của IEC là việc đặt văn hóa bên cạnh kinh tế, quản lý và kiến trúc.

Theo thông tin tại chương trình, sự hình thành của Viện gắn với yêu cầu phát triển kinh tế đi đôi với giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Đây là vấn đề có ý nghĩa trong quá trình đô thị hóa và chuyển đổi số. Một đô thị hiện đại không chỉ được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng, chất lượng hạ tầng hay mức độ ứng dụng công nghệ. Không gian đô thị còn phải đáp ứng nhu cầu văn hóa, cộng đồng và bản sắc của người dân. Ở góc độ này, công nghệ có thể đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ bảo tồn, số hóa, quản lý và phát huy các giá trị văn hóa. Khi được kết hợp với nghiên cứu về kinh tế, kiến trúc và quản lý, công nghệ và dữ liệu có thể góp phần hình thành những mô hình phát triển vừa đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa, vừa hạn chế nguy cơ đồng nhất hóa không gian đô thị.

Giá trị của IEC sẽ nằm ở những kết quả cụ thể

Lễ ra mắt Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc đã tạo lập những kết nối bước đầu giữa giới nghiên cứu, quản lý, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế.

Tuy nhiên, với một tổ chức định hướng nghiên cứu và ứng dụng, lễ ra mắt mới chỉ là điểm khởi đầu. Thách thức tiếp theo là xây dựng năng lực nghiên cứu đủ mạnh để giải quyết các bài toán cụ thể; hình thành những nhóm chuyên gia liên ngành; thiết lập cơ chế hợp tác thực chất với trường đại học và doanh nghiệp; đồng thời chuyển kết quả nghiên cứu thành mô hình, giải pháp hoặc khuyến nghị chính sách có khả năng áp dụng.

Đây cũng là thước đo quan trọng đối với vai trò “cầu nối tri thức, nghiên cứu và tư vấn chính sách” mà IEC đặt ra. Trong giai đoạn TP.Hồ Chí Minh bước vào không gian phát triển mới, nền kinh tế ngày càng cần dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Sự kết nối giữa kinh tế, quản lý, kiến trúc, văn hóa với khoa học – công nghệ vì thế không còn đơn thuần là yếu tố bổ trợ, mà ngày càng trở thành một phần của năng lực phát triển.

Từ góc nhìn đó, sự ra đời của IEC có thể được nhìn nhận như một nỗ lực xây dựng thêm một cầu nối giữa tri thức và thực tiễn. Giá trị của cầu nối này sẽ được thể hiện rõ nhất khi những nghiên cứu, ý tưởng và mối quan hệ hợp tác được chuyển hóa thành các dự án, giải pháp và mô hình có khả năng giải quyết những bài toán cụ thể của đô thị, doanh nghiệp và cộng đồng.