Làm chủ vật liệu mới, nâng tầm vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị bán dẫn

SemiConnect Vietnam 2026 đặt ra những vấn đề thiết thực đối với quá trình phát triển hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam, từ năng lực làm chủ vật liệu, tăng cường liên kết giữa công nghiệp điện tử và bán dẫn đến mở rộng cơ hội hợp tác trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngày 14/10, hội thảo chuyên sâu SemiConnect Vietnam 2026 diễn ra tại Hà Nội trong khuôn khổ triển lãm SEMITRONICS VIETNAM 2026. Chương trình do Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn phối hợp cùng HASEMI, Informa Markets và SES Vietnam Exhibition Services Company Limited tổ chức, tập trung thảo luận chiến lược phát triển vật liệu bán dẫn, tăng cường liên kết giữa công nghiệp điện tử và bán dẫn, hướng tới nâng cao năng lực công nghệ và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Vật liệu mới: Mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái bán dẫn

Trong bối cảnh ngành bán dẫn toàn cầu phát triển mạnh mẽ dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán hiệu năng cao và xu hướng thông minh hóa thiết bị, năng lực làm chủ công nghệ, vật liệu và thiết bị đang trở thành những yếu tố quan trọng quyết định sức cạnh tranh của các quốc gia.

Với chủ đề “Làm chủ vật liệu mới để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu”, SemiConnect Vietnam 2026 tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp về những vấn đề cốt lõi của ngành bán dẫn Việt Nam.

Trọng tâm của hội thảo là hai nội dung có mối quan hệ chặt chẽ: phát triển công nghiệp bán dẫn gắn với công nghiệp điện tử và phát triển vật liệu bán dẫn. Đây được xem là những hướng đi thiết thực để Việt Nam từng bước nâng cao năng lực sản xuất, phát triển doanh nghiệp công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Anh Tuấn – Giám đốc Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh phát triển công nghiệp bán dẫn không chỉ có ý nghĩa đối với riêng ngành sản xuất này mà còn tạo động lực nâng cao năng suất, thu hút đầu tư công nghệ cao, phát triển việc làm chất lượng và mở rộng không gian phát triển cho công nghiệp điện tử, cơ khí chính xác, hóa chất, vật liệu và dịch vụ kỹ thuật.

Việt Nam có lợi thế từ nền sản xuất điện tử quy mô lớn, sự hiện diện của nhiều tập đoàn quốc tế và lực lượng kỹ sư thiết kế chip đang phát triển. Tuy nhiên, năng lực doanh nghiệp trong nước về vật liệu, thiết bị bán dẫn, sản xuất thử và đánh giá chất lượng vẫn cần tiếp tục được củng cố. Việc lựa chọn hướng đi phù hợp, tổ chức nguồn lực có trọng tâm và tăng cường liên kết giữa các thành phần trong hệ sinh thái sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển ngành.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Trung tâm sẽ tăng cường kết nối đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học tiếp cận công cụ thiết kế, đối tác sản xuất thử, hoàn thiện sản phẩm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Qua đó, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng, đồng thời thúc đẩy hình thành mạng lưới cung ứng phục vụ ngành bán dẫn trong nước.

 Các chuyên đề tập trung vào bài toán thực tiễn

Tại hội thảo, bà Fleur Gribnau – Bí thư thứ nhất, Phụ trách Kinh tế, Đại sứ quán Vương quốc Hà Lan tại Việt Nam đã chia sẻ kinh nghiệm phát triển hệ sinh thái bán dẫn Hà Lan và định hướng hợp tác với Việt Nam. Bà nhấn mạnh cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu trong các lĩnh vực thiết bị, cơ khí chính xác, linh kiện công nghiệp và công nghệ hỗ trợ.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng bán dẫn đặt ra yêu cầu cao về chất lượng, độ ổn định và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, việc xác định đúng lĩnh vực có thể làm chủ sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam lựa chọn lộ trình phát triển phù hợp. Đây cũng là cơ sở để tăng cường liên kết giữa nghiên cứu, sản xuất thử và nhu cầu thực tế của thị trường.

Đề cập đến vị trí của doanh nghiệp Việt Nam trong hệ sinh thái bán dẫn, khả năng chuyển dịch từ sản xuất điện tử sang các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn và những điều kiện cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh, bà Trần Thị Minh Thư – Phụ trách Hợp tác Quốc tế Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn đã trình bày bức tranh toàn cảnh ngành bán dẫn Việt Nam, đồng thời đặt ra những vấn đề cấp thiết hiện nay.

Việt Nam đặt mục tiêu phát triển ngành bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050, với trọng tâm là xây dựng hệ sinh thái tự chủ, nâng cao năng lực thiết kế, chế tạo, lắp ráp, kiểm thử và đóng gói chip. Cùng với phát triển nguồn nhân lực và mở rộng hoạt động nghiên cứu, phát triển (R&D), việc thúc đẩy kết nối Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp được xem là một hướng đi quan trọng.

Thông qua Trung tâm Điều phối thiết kế, chế tạo thử nghiệm chip đa dự án quốc gia (VNMPW/CC), các doanh nghiệp và nhóm nghiên cứu có thêm điều kiện giảm chi phí chế tạo thử nghiệm, phát triển sản phẩm và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Bên cạnh đó, các chính sách ưu đãi về thuế, chi phí R&D, đất đai, hải quan, xuất nhập khẩu và hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp công nghệ cao được kỳ vọng tạo nền tảng thuận lợi để thu hút đầu tư và nhân lực chất lượng cao.

Một nội dung đáng chú ý tại hội thảo là vai trò của vật liệu đóng gói và tản nhiệt. Ông Dương Minh Tiến – Đồng sáng lập kiêm Giám đốc Kỹ thuật và Phát triển Kinh doanh VSAP Lab cho rằng đây là lĩnh vực có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động sản xuất linh kiện và thiết bị bán dẫn, đồng thời mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia các phân khúc chuyên sâu.

Phát triển vật liệu bán dẫn không chỉ đòi hỏi năng lực nghiên cứu mà còn cần khả năng kiểm soát chất lượng, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và bảo đảm tính ổn định trong sản xuất. Vì vậy, việc lựa chọn những phân khúc phù hợp với nguồn lực, từng bước tích lũy năng lực kỹ thuật và gắn nghiên cứu với nhu cầu thị trường có thể giúp doanh nghiệp trong nước tìm được hướng tham gia khả thi hơn.

Theo định hướng được đặt ra tại hội thảo, các ứng dụng bán dẫn cần gắn với nhu cầu cụ thể trong những lĩnh vực như viễn thông, tự động hóa, năng lượng, giao thông và thiết bị thông minh. Việc hình thành liên kết giữa đơn vị sử dụng, doanh nghiệp điện tử, doanh nghiệp bán dẫn, viện nghiên cứu và trường đại học sẽ góp phần đưa kết quả nghiên cứu tiến gần hơn tới sản phẩm thương mại.

Tăng cường liên kết giữa công nghiệp điện tử và bán dẫn

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam cần được triển khai đồng bộ với công nghiệp điện tử. Trong mối quan hệ này, ngành điện tử tạo thị trường cho chip, trong khi chip chuyên dụng góp phần nâng cao giá trị và năng lực cạnh tranh của sản phẩm điện tử.

Việt Nam hiện có nền tảng sản xuất điện tử quy mô lớn, tạo điều kiện hình thành nhu cầu đối với linh kiện và giải pháp bán dẫn. Tuy nhiên, để chuyển hóa lợi thế này thành năng lực công nghệ trong nước, cần thúc đẩy liên kết chặt chẽ hơn giữa thiết kế chip, thiết kế thiết bị và ứng dụng thực tế; đồng thời tăng cường hoạt động nghiên cứu, phát triển, sản xuất thử và kiểm chứng sản phẩm.

Cùng với thu hút đầu tư nước ngoài, việc phát triển doanh nghiệp nội địa, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và mở rộng chuỗi cung ứng trong nước cũng cần được chú trọng. Đối với lĩnh vực vật liệu và thiết bị bán dẫn, bài toán không chỉ nằm ở việc thu hút các dự án sản xuất mà còn ở khả năng hình thành mạng lưới doanh nghiệp cung ứng, nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của khách hàng.

Đây là quá trình đòi hỏi sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và các đối tác quốc tế. Việc tăng cường trao đổi chuyên môn, kết nối nhu cầu và tìm kiếm đối tác phù hợp có thể góp phần rút ngắn khoảng cách giữa định hướng phát triển công nghệ với khả năng triển khai trong thực tế.

Trong bối cảnh đó, việc HASEMI phối hợp cùng các đơn vị tổ chức SemiConnect Vietnam 2026 góp phần mở rộng không gian kết nối giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực bán dẫn. Thông qua diễn đàn chuyên sâu, các bên có cơ hội trao đổi về tiềm năng phát triển vật liệu mới, năng lực sản xuất trong nước và những hướng hợp tác nhằm giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Việc kết hợp hội thảo chuyên ngành với hoạt động triển lãm SEMITRONICS VIETNAM 2026 cũng tạo điều kiện kết nối các vấn đề nghiên cứu, nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp với công nghệ và giải pháp trên thị trường. Bên cạnh các phiên tham luận, hoạt động giao lưu giữa đại biểu, chuyên gia và doanh nghiệp mở ra cơ hội trao đổi nhu cầu, tìm kiếm đối tác và mở rộng khả năng hợp tác trong lĩnh vực điện tử, vật liệu và bán dẫn. Với trọng tâm làm chủ vật liệu mới và tăng cường liên kết giữa công nghiệp điện tử với bán dẫn, SemiConnect Vietnam 2026 đặt ra những vấn đề thiết thực đối với quá trình phát triển hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam. Để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, bên cạnh chính sách thu hút đầu tư, Việt Nam cần tiếp tục củng cố năng lực công nghệ, phát triển doanh nghiệp cung ứng trong nước và thúc đẩy liên kết hiệu quả giữa nghiên cứu, sản xuất thử và ứng dụng thương mại.

Nart Thái  – Nguồn: Tạp chí Tự động hóa Ngày nay. Nội dung được biên tập, bổ sung thông tin