Tiếng Việt
English
中文
日本語
한국어
Sự phát triển của công nghiệp bán dẫn đang đặt ra yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực: không chỉ đủ về số lượng mà phải sát với công nghệ, vị trí việc làm và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Khi nhà trường và doanh nghiệp chuyển từ quan hệ tuyển dụng sang cùng tham gia đào tạo, cơ chế “đặt hàng” có thể trở thành một mắt xích quan trọng để thu hẹp khoảng cách nhân lực trong ngành bán dẫn Việt Nam.
Khi doanh nghiệp không còn đứng ngoài quá trình đào tạo
Ngày 28/9/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Diễn đàn hợp tác nhà trường – doanh nghiệp năm 2026 tại TP.Hồ Chí Minh với chủ đề “Kết nối đặt hàng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghệ mới nổi”. Diễn đàn dự kiến quy tụ khoảng 250 đại biểu, trong đó có đại diện gần 100 trường đại học, cao đẳng và 55 doanh nghiệp.
Đáng chú ý, nội dung của diễn đàn không chỉ dừng ở việc kết nối tuyển dụng. Các mô hình như Triple Helix, “5 cùng”, đồng sáng tạo giá trị, đào tạo theo đặt hàng doanh nghiệp, Co-op hay tài trợ phòng Lab được đưa vào chương trình thảo luận.
Đối với những ngành có tốc độ thay đổi công nghệ nhanh như bán dẫn, AI, tự động hóa và công nghệ số, đây là sự chuyển dịch đáng chú ý trong tư duy đào tạo.
Bởi nếu doanh nghiệp chỉ xuất hiện ở “đầu ra” của giáo dục, tức tuyển dụng sinh viên sau khi tốt nghiệp, thì khoảng cách giữa chương trình đào tạo và công việc thực tế vẫn có thể kéo dài. Ngược lại, khi doanh nghiệp tham gia từ khâu xác định nhu cầu, xây dựng chương trình, thực hành, thực tập đến nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, quá trình đào tạo có cơ hội bám sát hơn với nhu cầu của thị trường.
Bán dẫn cần một hệ sinh thái nhân lực, không chỉ thêm chỉ tiêu đào tạo
Nhân lực bán dẫn không phải một nhóm kỹ sư đồng nhất. Chuỗi giá trị của ngành trải dài từ thiết kế vi mạch, thiết kế vật lý, kiểm thử, đóng gói, sản xuất, thiết bị, vật liệu đến các công đoạn liên quan đến phần mềm, tự động hóa và quản trị sản xuất.
Vì vậy, bài toán nhân lực của ngành không đơn giản là đào tạo thêm bao nhiêu kỹ sư bán dẫn, mà quan trọng hơn là đào tạo họ cho vị trí nào, ở công đoạn nào và với năng lực thực hành ra sao.
Đây cũng là điểm mà cơ chế đặt hàng đào tạo có thể tạo ra khác biệt.
Một doanh nghiệp thiết kế chip có nhu cầu nhân lực rất khác doanh nghiệp hoạt động trong đóng gói – kiểm thử. Doanh nghiệp cung cấp thiết bị cho nhà máy bán dẫn lại cần một nhóm kỹ sư khác, trong khi các nhà máy sản xuất cần nhân lực có khả năng vận hành, kiểm soát quy trình, tự động hóa, quản lý dữ liệu và bảo đảm chất lượng.
Nếu chương trình đào tạo được xây dựng từ nhu cầu cụ thể đó, sinh viên không chỉ học kiến thức nền tảng mà còn có cơ hội tiếp cận các công cụ, quy trình và bài toán công nghệ gần với môi trường làm việc thực tế.
Đây chính là lý do “đặt hàng đào tạo” cần được hiểu rộng hơn một hợp đồng cung ứng nhân lực.
Nó có thể trở thành cơ chế để doanh nghiệp cùng nhà trường xác định chuẩn năng lực, cùng xây dựng nội dung, cùng đầu tư phòng thí nghiệm, cùng tổ chức thực hành và cùng đánh giá kết quả đầu ra.
HASEMI có thể trở thành cầu nối giữa nhu cầu doanh nghiệp và nhà trường
Đối với hệ sinh thái bán dẫn tại Việt Nam, một trong những vấn đề cần giải quyết là kết nối các mắt xích đang tồn tại nhưng chưa phải lúc nào cũng vận hành thành một chuỗi thống nhất: cơ quan quản lý – doanh nghiệp – trường đại học – viện nghiên cứu – tổ chức nghề nghiệp.
Trong cấu trúc đó, vai trò của các tổ chức kết nối ngành như Chi hội Bán dẫn HASEMI có thể được nhìn ở góc độ xây dựng cầu nối giữa nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và năng lực đào tạo, nghiên cứu.
Thay vì mỗi doanh nghiệp tự xác định nhu cầu và tìm kiếm một cơ sở đào tạo riêng, một mạng lưới ngành có thể giúp tổng hợp nhu cầu nhân lực, nhận diện những vị trí đang thiếu, xác định nhóm kỹ năng cần thiết và kết nối với các trường có năng lực đào tạo tương ứng.
Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa với những công nghệ mới, khi chương trình đào tạo khó có thể cập nhật nhanh nếu chỉ dựa vào chu kỳ xây dựng giáo trình truyền thống.
Trong ngành bán dẫn, tốc độ thay đổi của công cụ thiết kế, quy trình sản xuất, thiết bị và yêu cầu của chuỗi cung ứng khiến việc cập nhật năng lực đào tạo liên tục trở thành yêu cầu gần như bắt buộc.
Từ đào tạo nhân lực đến xây dựng năng lực công nghệ
Điểm quan trọng hơn cả là không nên nhìn nhân lực bán dẫn đơn thuần dưới góc độ thị trường lao động.
Một kỹ sư được đào tạo tốt không chỉ đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp mà còn góp phần hình thành năng lực nghiên cứu, thiết kế, sản xuất và đổi mới công nghệ trong nước.
Nghị quyết 57-NQ/TW cũng xác định phát triển, trọng dụng nhân lực chất lượng cao là một trong những nhiệm vụ quan trọng để đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Ở cấp độ ngành bán dẫn, điều này đặt ra một câu hỏi lớn hơn: làm thế nào để quá trình đào tạo tạo ra năng lực công nghệ có thể tích lũy trong doanh nghiệp Việt Nam?
Nếu sinh viên chỉ được đào tạo để đáp ứng một vị trí tuyển dụng trước mắt, giá trị của chương trình sẽ dừng ở việc giải quyết nhu cầu nhân sự. Nhưng nếu doanh nghiệp cùng nhà trường xây dựng chương trình xoay quanh các bài toán công nghệ thực tế, quá trình đó có thể tạo ra những nhóm kỹ sư hiểu sâu hơn về sản phẩm, quy trình và công nghệ.
Khi đó, đào tạo nhân lực trở thành một phần của chiến lược phát triển năng lực công nghệ.
Đây cũng là điểm HASEMI có thể góp phần thúc đẩy: chuyển nhu cầu nhân lực của từng doanh nghiệp thành nhu cầu năng lực của cả ngành; từ đó kết nối với các trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác công nghệ để hình thành các chương trình đào tạo có chiều sâu hơn.
15 thỏa thuận hợp tác dự kiến được ký kết, tăng cường kết nối trực tiếp nhà trường – doanh nghiệp
Chương trình Diễn đàn được thiết kế theo hướng kết hợp giữa trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm và kết nối hợp tác trực tiếp.
Trong phiên toàn thể, các đại biểu sẽ trao đổi về định hướng chính sách hỗ trợ hợp tác đại học – doanh nghiệp; dữ liệu, xu hướng ngành nghề và nhu cầu thị trường lao động; mô hình hợp tác từ góc nhìn của cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp; những vấn đề đặt ra đối với đại học trong thời đại AI. Phiên tọa đàm có sự tham gia của đại diện Bộ GD&ĐT, cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp.
Diễn đàn dự kiến có 10 bài tham luận, tập trung chia sẻ các mô hình, kinh nghiệm và giải pháp kết nối, hợp tác, đặt hàng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghệ mới nổi.
Một điểm nhấn của Diễn đàn là Lễ ký kết hợp tác và chương trình kết nối bàn tròn giữa trường đại học và doanh nghiệp (University to Business – U2B). Dự kiến có 15 thỏa thuận hợp tác được ký kết trực tiếp tại Diễn đàn, tạo tiền đề đưa các nhu cầu và nội dung được trao đổi thành những chương trình hợp tác cụ thể giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp.
Tại chương trình U2B, các trường và doanh nghiệp sẽ trao đổi trực tiếp về nhu cầu sử dụng nhân lực, khả năng đặt hàng và đáp ứng đặt hàng đào tạo, cũng như các nội dung về thực tập, tuyển dụng, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và những lĩnh vực có khả năng hợp tác. Sau chương trình kết nối, Ban tổ chức dự kiến công bố kết quả và kế hoạch hợp tác giữa các bên.
Buổi chiều, các đại biểu dự kiến tham quan mô hình doanh nghiệp tại Tổ hợp trung tâm công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu Galaxy Innovation GiHub (thuộc Tập đoàn Sovico – Vietjet), qua đó tìm hiểu thực tế môi trường hoạt động, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.